edit.az
Namaz vaxtları...
    

Tutuquşular üçün Qidalar/Ərzaqlar

Tutuquşular üçün Qidalar/Ərzaqlar
Yerleşdirdi: ADMIN(29.05.2017 / 22:11)
Oxunmuş: 4344 | | Like: 0

Qidalanma
1-ci Qidalanma haqqında ümumi məlumatlar:

Düzgün və doğru qidalanma sağlam bir ev heyvana sahib olmanın ilk şərtidir.

Tutuquşular təbii mühitlərində vaxtlarının böyük bir hissəsini yeyəcəkləri axtarmaq, sərt qabıqlı yemişlerin (qoz, fındıq və s), meyvələrin toxumların və tərəvəzlərin qabıqlarını təmizləyərək ziyafətə hazır hala gətirmək ilə keçirirlər. Dolayısı ilə qidalanma təkcə yemək yemək üçün təbii bir ehtiyac deyil, gündəlik həyatının bir parçası olan fəaliyyətlər toplusudur. Ev şəraitində qanun tutuquşular, vəhşi təbiətdəki kimi yemək axtarmaq məcburiyyətində olmadıqlarına bu iş yerinə keçəcək bənzər fəaliyyətlər, oyunlar inkişaf etdirmək qusun təbii tarazlığını təmin etməsi və yarana biləcək davranış bozukluklarının (bağırma, dişləmə, tük yolma və s). Qarşısının alınması baxımından əhəmiyyətlidir.
Tutuquşu bəslənməsində əvvəlcə aşağıda göstərilən əsas qaydalara diqqət etmək lazımdır:

Adətən" tutuquşuların əsas bəslənmə ehtiyacları insanlarınkinden fərqli deyil.
Təbii yollardan alınan vitaminlər kimyəvi olaraq istifadə edilən vitaminlərdən daha faydalı və daha az təhlükəlidir.
Tutuquşular çox zaman dəyişikliyə ve/veya dəyişikliklərə qarşı qoyurlar. Bu vəhşi heyvanlarının təbiətindən gələn bir xüsusiyyətdir. Vəhşi haqqımda ana və ata Təkmilləşmə prosesində körpəyə hansı yeməklərin necə seçiləcəyini, nə şəkildə məğlub olacağını öyrədir. Bala olaraq alınan və ya əldə yetişdirilən tutuquşu isə bu vəzifə sahiblərə düşür. Yeni qidaya alışdırmaq bir az zaman ala bilər ancaq zorlamadan inadlı olmaq lazımdır.
Tutuquşular ətrafında qanun sürüyü (ki, evimizdə bu bizik) bir çox mövzuda olduğu kimi yemək seçmək və yemək üçün də örnək model kimi alırlar.
Müsbət vərdişlər gənc yaslarda daha asan tutulur.
Həddindən artıq yağlı, içində qoruyucu ve/veya təbii olmayan töhfələr ehtiva edən yeməklər tutuquşular üçün uyğun deyil.
Tutuquşular hər zaman özləri üçün ən faydalı qidanı seçərək yeməzlər, müxtəlif yeməklərin olduğu bir kapitan ən çox bəyəndiklərini üstünlük verirlər.
Yeməklərin və suyun təravəti, təmizliyi qətiyyən nəzarət edilməlidir. Xırda, xarab və bayat yeməklərin verilməməlidir.
Təəssüf ki, bir çox tutuquşu sahibi və satıcısı, məşğul olmamaq, zamansızlıq, məlumatsızlıq səbəbi ilə quşları tək tip qidayla (xüsusilə nüvə) bəsləməkdə buda maddi və mənəvi olaraq mühüm dəyərə malik olan tutuquşuların zaman ilə xəstələnməsinə və ömürlərinin qısalmasına hətta ölümlərə səbəb olur.

2.dengeli qidalanma:
Tutuquşular üçün bəsləyici bir pəhriz A vitamini və kalsium ehtiva etməlidir. Su və qidalar hər zaman təzə olmalı, bayat, pozulmağa üz tutmuş olanların verilməsindən tamamilə imtina etməlidir.
Bundan başqa, həddindən artıq yağlı, sekerli, duzlu və içində qoruyucu, süni töhfələr (qida boyaları və s). Ehtiva edən yeməklərin allergik reaksiyalara və dəri problemlərinə səbəb ola biləcəyinə istisna edilmelidir. (Faydalı və zərərli qidaları detal olaraq "Qidalanma cədvəli" bölümündə görə)
Müxtəlif rəng, forma və boylarda qidalar aşağıdakı proporsional məbləğlər nəzərə alınaraq verilməlidir:

DİQQƏT:
Qarşı görülən faizlər təxminən olub gündəlik qidalanmada bir-biriləri arasında sürüşmələr, keçidlər ola bilər.

Proteinler-% 20nin üstü
Zülallar qanunun əsas kasalarını təşkil edən amin turşulardan meydana gəlmişlər. Toxumlar kimi bir çox zülal mənbəyi amin turşu nisbəti baxımından zəif olduqlarından qidalandırıcı qiymətləri aşağıdır. Bunlar ilə bərabər düyü, lobya kimi qidalar verərək zülal nisbəti zenginleştirilebilinir. Digər yüksək dəyərli zülal qaynaqları olaraq pəhriz qatıq, pəhriz pendir, qəti bişmiş yumurta, misir, kəpəkli düyü, makaron, yaxşı bişmiş olmaq qeydiyyatı ilə yağsız toyuq, ağ balıq, yağsız hindi və yağsız dana əti tutuquşulara verilə bilər.
[photo not found]<br/>

Bunlardan başqa, tutuquşular üçün xüsusi qəti mamalar/kurabiyeler adətən yüksək zülal daşıyırlar. Ancaq bunun xaricində pişik, it kimi məməli heyvanların fərqli protein/yağ nisbəti ehtiyaclarına görə hazırlanan qəti mamaların /kurabiyelerin tutuquşulara verilməsi tövsiyə edilmir.
A vitamini ehtiva edən tərəvəz və meyveler- 30% həcmində
Yüksək miqdarda A vitamini ehtiva edən tərəvəzlər tutuquşunun ehtiyacı olan mühüm bir qidadır. Bəzi meyvələr yaxşı bir A vitamini mənbəyi olmasına baxmayaraq meyvələr adətən tərəvəzlərə nisbətən bu baxımdan o qədər bəsləyici deyil. A vitamini tutuquşunun dəri (iç/dış) və tüklərinin sağlamlığı, görmə, skelet inkişafı, çoxalma üçün əhəmiyyətlidir. Quşların immunitet sisteminin güclü olmasını dolayı olaraq təmin edir. Tərəvəz və meyvələrdə olan "Karoten" həzm əsnasında metabolizm tərəfindən A vitamininə çevrilir.
Mühüm A vitamini qaynaqları:
Yaşıl tərəvəzlər: İspanaq, gül kələmi, göy bibər, istiot, zəncirotu, xardal, yaşıl tərəvəzlər, əzələ taxıl filizləri və s.

[photo not found]
Sarı-Narıncı tərəvəzlər: Yerkökü, qırmızı istiot, misir, bal balqabağı, misir, şirin kartof və s.
[photo not found]
Meyvələr: Şaftalı, nektar, qaysı, papaya
A vitamini eyni zamanda, yumurtada, ətdə, pendirdə də olur.
A vitamini çatışmazlığı (Avitaminoaz A) əhəmiyyətli bir xəstəlik olub gözlərdə söykənmə, davamlı burun axıntısı, tez-tez hapşır-ma, görmədə bulanıqlıq yaralarda gec sağalma başlıca əlamətləridir və xüsusilə Amazon tutuquşu geniş yayılmışdır.
[photo not found]
Digər tərəvəz və meyvələr - 15-20% arası:

2-ci A vitamini girişindən zəngin olmayan tərəvəz və meyvələrdə qidalandırıcı dəyərləri və psixoloji cəhətdən faydaları səbəbi ilə əhəmiyyətlidir. Yaxşı pismiş qarğıdalı, noxud (kılıfı ilə), gül kələm, kələm (məhəbbət quşları istisna), Brüssel lahanası,yeşil lobya, bişmiş içirlər, pomidor, kartof, alma (çəyirdəksiz), üzüm, banan, portağal (çekirdeksiz),armut (çekirdeksiz), çiyələk, tut, gilas (çekirdeksiz),nar kimi tərəvəz və meyvələr qidalanma müxtəlifliyini təmin etmək baxımından yaxşı qida.
Bu məqamda tərəvəz və meyvələr tutuquşuya verilmədən əvvəl su ilə yaxşıca yuyaraq kimyəvi (həşəratlara qarşı qoruyucu, pozulmanı önləyici) maddələrdən təmizlənməlidir, hədsiz soğuk/donmuş (soyuducudan yeni çıxmış) və ya hədsiz İsti (tərəvəzlər tutuquşunun üstünlük səkinə görə, pörtür) olaraq verilməsindən çəkinməli, müxtəlif səkilərdə və yeyəcəyi ölçülərdə kəsərək hazırlanmalıdır.
Bundan başqa hazırlanan tərəvəz və meyvələrin zaman ilə pozula nəzərə alınaraq 4-5 saat sonra yeyilməyən yeməklər qidalanma qabından alınmalıdır.



3-ci *tohumlar (Ay tumu, balqabaq tumu və s). Təxminən 15-20%
Həddindən artıq sekerli, duzlu, xarab, bayat, qızardılmış toxumlardan istifadə. Ətrafımızda hazır olaraq tutuquşu idxal və yerli yemlər satılmaqda olduğu kimi böyük tutuquşular üçün%60/70 ayçiçek-i, yulaf, buğda, qarğıdalı, yer fıstığı və balqabaq tumu toxumu ilə öz ehtimalınızı da hazırlaya. Kiçik tutuquşular üçün isə%40 dari,%20 sarı bülbül təchizatı,%10 yulaf,%20 ay çiçəyi və 5% nigeriya və kəndir uyğundur.
Bu məqamda istifadə edilən bütün toxumların ilaçlanmamis, qoruyucu maddə əlavə olunmamış və bayat olmaması şərtdir. Təravətinə əmin olmadığınız (bir-birinə yapışmış, xarab, çürük) hazır yemləri, toxumları tutuquşularına verməyin. Toxumların təravətini ölçmək üçün filizlendir-mə edə. Ədədlərin ən azı yarısı dolursa yeməyinizi təzə kimi qəbul edin.

[photo not found]
Cücərmiş dənələr
Cücərmiş dənələr qiymətli bir qida olub hazırlanması olduqca asandır. Buğda, yulaf, misir və ayçiçek-i cücərtiləri hər zaman verilə bilər. Filizlər mükəmməl bir A, B,e vitamini mənbəyidir. Həmçinin kalsium, maqnezium, kalium və dəmir kimi mineralları də daxildir.

[photo not found]
İçi:
Dənələri təmiz su ilə yaxşıca yuduqdan məruz olmayan ilik bir yerdə 24 saat suda qoyun.
24 saat sonunda yenidən yaxşıca yuduqdan sonra nəm salfet kağızı və ya süngər üzərində yayıb günəş işığına dirək olaraq məruz olmayacaq və təmiz hava alacaq bir yerə koyunuz. (İdeal cücərmə Temperaturu 18-24 dərəcə arasıdır. Dənələr gündə 1-2 dəfə su ilə yuyulur.
Filizlər 3-4 gün ərzində yedirdilməyə hazır hala geleceklerdir (1-2cm) Əgər son gün filizlərin olduğu qapı günəş işığı altına qoysa xlorofil hasil etməyə başlayacaqlar daha qidalandırıcı olacaqlar.

Ancaq bu yem xüsusilə isti havalarda çox tez pozulur. Səhər yemək qabına kola filizlər günorta saatlarında alınaraq atılmalı və qab yaxşıca yuyunmalıdır.

Yağlı besinler- Təxminən 5-10%

Gündəlik istehlak edilən fındıq, qoz, nüvə və pendir kimi məhsullar gündəlik tələbatını ödəmək məqsədi ilə tutuquşu az miqdarda verilə bilər. Yüksək yağlı nüvə və bənzəri qidalar tutuquşu tərəfindən çox sevsə də hədsiz olaraq verməkdən çəkinməlidir.
Kalsium xüsusilə Afrika Grisi (Jaco) tutuquşuların gündəlik qidalanmasında əsas olaraq sümük inkişafını, yumurta qabığının əmələ gəlməsini və qan laxtalanmasına təmin edən əhəmiyyətli bir ehtiyacdır.

[photo not found]
Bunların xaricində verəcəyiniz təzə ağac budaqları tutuquşunun gəmirərək dimdiyinin uzanmasını mane olur, can sıxıntısını qarşısını alır və qiymətli bir qida qaynağıdır. Ancaq budaqların zərərli olmayan ağaçlardan (yasəmən, qovaq, tut, palıd, fındıq, cökə və s) .seçilmesine, dərmanlanır, yenilməmiş və yol kənarındakı egzost qazlarından təsirlənməmiş olmasına diqqət edilməlidir.
Tutuquşunun içməli su daim təmiz və təzə olmalı lazım gələrsə qapalı qablaşdırmalarda satılan sular üstünlük verilməlidir.

Əgər tutuquşu yuxarıda qeyd olunan yeməklərdən kifayət qədər istifadə etmirsə vitamin möhkəmlətməsi edə. Vitaminlər toz və ya maye olaraq satılır, ölkəmizdə olub ən geniş olaraq içməli suyuna qarışdırılan damlalar səyində var. Ancaq tük tökmə, yuvalama, stress kimi xüsusi dövrlər istisna qusun təbii yollardan lazımlı vitaminləri alması ən uyğun olanıdır. Suya qoyulan maye vitaminlər suyun dadını pozacağı kimi zamanla suda mikrob yaranmasına da səbəb ola bilər. Yeməklərin üstün qoyulan toz vitaminlər isə zamanla dəyərlərini itirirlər.

4-ci Qidalandırma Tablosu-Faydalı və zərərli qidalar:
Aşağıdakı cədvəl tutuquşuların üstünlüklərindən çox yeməklərin bəsləyici dəyərləri nəzərə alınaraq müxtəlif mənbələrdən toplanmışdır. Tutuquşulara verərkən balanslı bəslənmə hissəsindəki rəqəmlər göz önündə tutulmalıdır.

Çox Faydalı qidalar:
Kəpəkli düyü, Yerkökü, Brokkoli, Yaşıl Noxud, İspanaq, Gül Kələm, Kartof, Kuşkonmaz, Yaşıl və qırmızı istiot, Yumurta (Bişmiş), Tavuk/hindi əti (Pismiş), Banan (kabuksuz), Alma (Çəyirdəyi təmizlənmiş), Qatıq, Balqabaq tumu, Bolqar, Kəpək çörəyi, Qarğıdalı çörəyi, Kepekli/sebzeli makaron (Pişmiş/çiğ), Misir (Qıça çox verilməməlidir)

[photo not found]
Faydalı qidalar:
Üzüm, (Nüvələri ilə) Portağal (Çəyirdəyi təmizlənmiş), Şaftalı (Çəyirdəyi təmizlənmiş), Limon (Çəyirdəyi təmizlənmiş), Armud (Çekirdeği təmizlənmiş), Qreypfrut (Çəyirdəyi təmizlənmiş), Çiyələk, Dutgiller (qara tut, tut, moruq), Çörək, Makaron (Pişmiş/çiğ), Şalğam, Gilas (Çekirdeği təmizlənmiş), Albalı (Çəyirdəyi təmizlənmiş), Pomidor, Xiyar, Badam, Düyü (Bişmiş), Sarımsaq, Yaşıl lobya, qarpız (Çekirdekleri ilə), Qovun (Nüvələri ilə)

[photo not found]
Əsəbi faydalı qidalar: (Bəsləyici dəyəri ancaq yüksək yağlar)
Yerfıstığı (Tuzsuz və artıq qovrulmamış), Qoz, Dana əti (Bişmiş), Ay çekirdeği (Tuzsuz və artıq qovrulmamış), Krem və bərk pendirlər (Pəhriz olanlar üstünlük verilməli), Fındıq (Tuzsuz və artıq qovrulmamış)
Neytral qidalar: (Bəsləyici dəyəri aşağı ancaq zərərli olmayanlar)
Balqabaq, Kərəviz, Partlamış qarğıdalı (Yağsız), Ağ çörək, Buruq salat, Kreker və Bisküitler (Pəhriz olanlar üstünlük verilməlidir)
Zərərli qidalar: (Zəhərli olmayıb həddindən artıq yağlı, duzlu və ya sekerli qidalar)
Kartof qızartması, Çips, Kolbasa, Tort, Kərə Yağı və marqarin, Dondurma, Keks və peçenyelər, Konserv yemək və şorbalar
Zəhərləyici qidalar (zəhərli və zərərli qidalar)
Şokolad, Qəhvə (kofein), Spirtli içecekler (Spirt), Qazlı içkilər, Süd (həzm üçün lazım olan fermentlər quşlarda yoxdur), Quru meyveler (Sulfat ve/veya sulfid daşıyırlar), Soğan (Bişmiş /çiğ-aşırısı qandakı hemoqlobini pozar), Göbələk, Alma çəyirdəyi (sianid ibarətdir)

Turunçgil-lər gündə 4-5 müddətdən artıq verilməməlidir.
Yeməklər əgər isidilərək verilirsə Teflon və ya yapışmaz material ehtiva edən qablar istifadə edilməməlidir. Bu cür materialların çıxardığı qazlar tutuquşunu zəhərləyə.

DİQQƏT:
Yediyi qidaların müxtəlifliyinə görə tutuquşunun paltarının rəngi dəyişə, qəti və ya maye hal ala bilər. Bu sizi qorxutmamaq ilə bərabər davamlı müşahidə etməyi laqeydlik etməyin. Uşağınızın davranışında və gündəlik fəaliyyətində bir fərqlilik gördükdə dərhal mütəxəssis bir baytara müraciət ediniz.

5-ci Yeməklərin verilmesi- Qidalanma avadanlıqları:
Tutuquşular üçün olan əksər qəfəslərdə ən az üç və ya dörd ədəd qab olmalıdır. Bu qablardan birincisinə dənəli yemlər (Hazır yem, qurabiyə) ., ikincisinə meyvə və tərəvəzlər üçüncüsünə su qoya.

Yemək qablarının yerinə yaxşıca takılı/bağlı olmasına diqqət edilməli, tutuquşunun boyutlarına/cinsine görə qabların materiallarına diqqət edilməlidir. Afrika grisi (Jaco), Makau (Ara) və kakadu kimi quşların daha qüvvətli dimdikləri olduğu üçün mümkün qədər metal (Paslanmaz polad-sink qablar istisna) qablar istifadə edilməlidir. Qabların kənarları kəskin şəkildə olmamalıdır. Sərt plastik qabların böyük tutuquşular tərəfindən qırılma ehtimalı var.
[photo not found]
Yemək və su qabları asan pislen-məyəcəy yerlərdə olmalı, ən azı gündəlik olaraq təmizlənməli, yuyunmalıdır. İsti havalarda pozula yeməklər yemək qablarında uzun müddət tutulmamalıdır.
Yeməklər gündə 1 və ya 2 dəfə verilməlidir, su yenə eyni səkidə gündə 1 və ya 2 dəfə yenilənməlidir. Ancaq hər hansı bir pislen-mə vəziyyətində vaxt keçirilmədən dəyişdirilməlidir.
Həmçinin bazarda müxtəlif qidalandırıcı maskalar satılır. Bunlara balanslı bəslənən bir tutuquşunun ehtiyacı olmamaq ilə birlikdə tutuquşunun ləngiməsi və hərəkət etməsi baxımından faydalıdır. Ancaq həddindən artıq verilməməsi diqqət göstərilməlidir.

Ads
loading...
Fikirler:
Kitabxana »
Tutuquşu nə yeyər
Tutuquşu Almadan Öncə Bilinməsi Lazım Olanlar
Baş Sehife
MobTop.az