Beyaz logo
Foto Albom - Sizden Gelen-Paylaşılan Şekiller
    
Salam, Qonaq!


Əsəb

1 2 3 ... 10 Növbeti >>
Yerleşdirdi: *_*M_O_N_I_K_A*_*(10.01.2013 / 12:07)
Oxunmuş: 8014 | | Like: 0

Həmin çağırışı həm həkimlərdən, həm də tibbi məlumatı olmayan şəxslərdən tez-tez eşitmək olar. Bu, təsadüfi deyildir. Hələ çox qədim zamanlarda müşahidə edilmişdir ki, insan bərk əsəbiləşən kimi bədən funksiyaları pozularaq müxtəlif dərəcədə nəzərə çarpan xəstəlik əlamətləri törənir. Bu, əlbəttə, hər kəsdə və həmişə olmur, lakin həmin hadisələr arasındakı əlaqəni izləməyə imkan verəcək dərəcədə tez-tez təsadüf edilir: deyildiyi kimi, emosiyalar, başqa sözlə, hisslər, təəssüratlar sinir sistemi və sağlamlıq üçün yük, sanki sinir sisteminə və bunun vasitəsilə bütün orqanizmə vurulan zərbədir.
Emosiyasız həyat yoxdur: ayıq şəxs daim nə isə hiss edir: sevinc və qəzəb, ləzzət və ya ikrah, özündən, öz işindən, öz ailə və güzəranından, əhatəsindən razılıq və ya, əksinə, narazılıq. Bəzi emosiyalar yavaş-yavaş, insan hiss etmədən yaranır, tədricən o dərəcədə güclənir ki, insanın bütün davranışına təsir göstərir, uzun müddət, hətta aylarla, illərlə, on illərlə davam edir. Başqa hallarda emosiya qəflətən, müəyyən hadisənin, çox vaxt, həmin adama dəxli olan gözlənilməz böyük və ya kiçik hadisənin təsirindən baş verir: dövlət istiqraz vərəqəsi üzrə böyük məbləğdə uduş və ya yaxın adamın ölüm xəbəri, məsul vəzifəyə təyin olunmaq və ya azğınlaşmış xuliqanın hücumu, nakam hesab edilən məhəbbət hissinə cavab və ya içində qiymətli şeylər olan çantanın itirilməsi, dissertasiyasının uğurla müdafiə edilməsi və ya ailədə küsüşmə.
Emosiyanın müxtəlif növlərinin bu qısa və əlbəttə, tam olmayan siyahısı onların müsbət və mənfi emosiyalara bölünməsinin əsaslı olduğunu göstərir. Müsbət emosiyalara şadlıq, məmnuniyyət hissi, bir şeydən razı qalmaq, qarşılıqlı məhəbbət və s., mənfi emosiyalara isə inciklik, qorxu, paxıllıq, qəzəb, özündən və ya nədənsə narazılıq, utanmaq, qısqanclıq və s. misal ola bilər.
Müsbət emosiyaların nə qədər faydalı, mənfi emosiyaların isə nə qədər zərərli olduğunu hamı bilir. Lakin qəfildən yaranan müsbət emosiyanın həmin şəxs üçün fəlakətlə nəticələndiyi təsadüflər də məlumdur. Akademik N.N.Boqomolets öz kitabında nəql edir ki, məşhur qədim yunan dramaturqu Sofokl teatr səhnəsində onun dramının tamaşasını şadlıqla qarşılayan izdihamın alqışlarının gurultusu altında ölmüşdür. Çar Kserks və şair Filemon onlara hakim olan gülmək tutması zamanı ölmüşlər. Məşhur riyaziyyatçı və filosof Leybnitsin ömrünün son dövründə ona qulluq edən və onu az qala dilənçi hesab edən qardaşı qızı alimin ölüm yatağında 100 min frank tapdıqda sevincindən ölmüşdür. Hələ qoca olmayan bir elmi işçinin öz doktorluq dissertasiyasının təsdiq edildiyini xəbər verən teleqramı əlində sıxaraq qəflətən öldüyü təsadüf bizə məlumdur.
Bunlar çox nadir təsadüflərdir. Qəflətən baş verən mənfi emosiyalar belə faciələrə daha tez-tez səbəb olur. Lakin həmin təsadüflərdə də fəlakətin baş verməsi qanun deyildir. Məlum olmuşdur ki, ayrı-ayrı adamların mənfi emosiyalara üstün gəlmək qabiliyyəti də müxtəlifdir.
Hər şeydən əvvəl, emosiyaları aradan qaldırmaq qabiliyyəti sağlamlığın səviyyəsi ilə əlaqədardır. Sağlam şəxs, məsələn, xoşagəlməz xəbər aldıqda, bunu ağılla dərk edir və hisslərini cilovlayaraq, özünü baş vermiş hadisə ilə əlaqədar yeni şəraitə uyğunlaşmağa məcbur edir. Ağlı ona deyir ki, özünü necə aparsa, hisslərinə nə qədər meydan versə də, heç bir şeyi dəyişdirə bilməz. Həyat isə davam edir, yaşamaq lazımdır.
Xəstə, məsələn, ürək-damar xəstəliyi olan adam üçün iradəsini ələ alıb, emosiyalarını cilovlamaq xeyli çətindir. Təsadüfi deyildir ki, miokardın infarktı (bu, məlum olduğu kimi, xroniki xəstəliyin — ürəyin işemik xəstəliyinin kəskin təzahürüdür) təsadüflərinin təxminən 20%-i kəskin psixi sarsıntı ilə əlaqədar yaranır.
Emosiyaların yaranmasında insanın sinir sisteminin xüsusiyyəti də böyük əhəmiyyətə malikdir. Ədəbiyyatda bu, ali sinir fəaliyyətinin tipi kimi müəyyən edilir. Bu anlayışı izah etməyə çalışaq.
Sinir sisteminin əsas quruluş elementi — baş beynin boz maddəsini təşkil edən sinir hüceyrələridir. Bunlar həm duyğu üzvləri vasitəsilə ətraf mühitdən, həm də orqanizmin daxilindən müxtəlif orqanların fəaliyyətindən hər hansı dəyişikliklər və ya fəaliyyətin normal gedişi haqda müxtəlif siqnallar alırlar. Siqnal və ya qıcıq alan sinir hüceyrəsi oyanma, yəni fəaliyyət halına gəlir və sinir lifləri vasitəsilə müvafiq orqan və toxumalara bu və ya digər fəaliyyətə səbəb olan siqnallar göndərir. Bəzi hallarda sinir hüceyrələrinin fəaliyyətində şüur iştirak edir (əlimizi isti səthə toxundurduqda sinir hüceyrəsi siqnal alıb əzələyə impuls göndərir, əlimizi çəkirik), başqa hallarda isə şüur iştirak etmədən sinir hüceyrəsi oyanır və buna cavab olan fəaliyyət yerinə yetirilir (təmiz havaya çıxdıqda sinir hüceyrələri dərinin qan damarlarının büzücü əzələlərinə impulslar göndərir, damarlar daralır, bədənin açıq hissələrinin dərisindən qan axıb gedir, sifət avazıyır).
Qıcığın təsiri kəsildikdə, hüceyrənin fəaliyyəti dayanır, oyanma sakit vəziyyətlə əvəz olunur. Sinir hüceyrəsinin uzun müddət oyanması, hüceyrənin zədələnməsi və hətta məhv

1 2 3 ... 10 Növbeti >>
Ads
loading...
Fikirler:
Kitabxana »
Zərərli adətlər
Hər eynəyin öz şəfası
Selülitə qarşı pəhriz: dərinin elastikliyi üçün qida
Yeni ildə kökəlməmək üçün ip ucları
Yuxusuzluqdan təbii yolla azad olun
Sağlamlıq üçün əvəzsiz meyvələr
Formada qalmağın yolları
Uşaqları ekrandan uzaq tutun
DİQQƏT!!! Yüksək Təzyiq
Mədənin dostu kələm
Baş Sehife
mobtop