Beyaz logo
Namaz vaxtları...
    
Salam, Qonaq!
AzMaster.ws - Reklamınız burda

ŞEKƏRLi DiABET NƏDiR???

1 2 3 ... 8 Növbeti >>
Yerleşdirdi: *_*M_O_N_I_K_A*_*(09.01.2013 / 21:22)
Oxunmuş: 15051 | | Like: 0

Sekerli diabet endokrin sistemin xesteliyi olub, tam ve ya nisbi insulin çatmamazlishi neticesinde qanda qlukozanin xroniki artimi ile mushahide olunur. Diabetde karbohidratlarin, zulallarin ve yashlarin mubadilesi pozulur. Diabetli xestelerin sayi, xususi ile de inkishaf etmish olkelerde durmadan artir. Hesab olunur ki, olkeden asili olaraq ehalinin 2-10%-i shekerli diabetle xestedir.
Diabet, xroniki insulin çatishmamazlishindan emele gelir. Insulin hormon olub medealti vezin Langerhans adaciqlarinda yaranir. Medealti vezin insulin hormonu orqanizmde karbohidrat, zulal ve yash mubadilesinde ishtirak edir. Karbohidrad mubadilesine insulin, qlukozanin orqanizmin huceyrelerine daxil olmasi ile, qlukozanin orqanizmde alternativ sintezini aktivleshdirmekle, qara ciyerde shekerin ehtiyatlarini artirmasi ile ve qlukoqen sintezi ile te'sir edir. Eyni zamanda o karbohidraTlarin parçalanmasinin qarshsini alir. Zulal mubadilesine insulinin tesiri, zulal, nuklein turshularinin sintezini guclendirmekden ve zulalin parçalanmasini lengitmekden ibaretdir. Insulin qlukozani yash huceyrelerine daxil etmekle yash tutumlu maddelerin sintezini guclendirir, huceyrenin enerji alma prosesini aktivleshdirir ve yashlarin parçalanmasini lengidir. Insulinin tesiri altinda natrinin huceyrelere daxil olmasi guclenir.
Insulinin ishinin pozulmasi onun hazirlanmasinin çatishmamazlishi ile, ve yaxud onun toxumalara tesirinin pozulmasi ile emele gelir. Insulin hasil eden Langerhans adaciqlarinin mede alti vezde autoimmun prosesler neticesinde dashilmasi, insulin hasilinin çatishmamazlishini emele getirir ve insulin çatishmamazlishi neticesinde 1-ci tip shekerli diabet yaranir. Xestelik zamani fealiyyet gosteren huceyreler 20%-e qeder azalir ve ya tam siradan çixirlar.

2-ci tip shekerli diabet insulin tesirinin pozulmasi ve/ve ya insulinin çatishmamazlishi neticesinde emele gelir. Qanda insulinin normal ve ya artiq olmasi, lakin orqanizmin huceyrelerinin ona hessaslishinin olmamasi, insulinin te'sir ede bilmemesi insulin rezistentlik adlanir. Insulin çatishmamazlishi zamani qlukozanin huceyrelere daxil olmasi azalir, neticede qanda qlukozanin menimsenilmesinin alternativ yollari aktivleshir ki, buda orqanizmin toxumalarinda sorbitol, qlukoz-amin qlukoqonlarin, qlikoqemoqlabinin toplanmasina getirib çixarir. Sarbitol kataraktanin yaranmasina, xirda arteriya damarlarinin – arteriol ve kapilyarlarin ishinin (mikroanqenopatiya), sinir sisteminin funksiyalarinin pozulmasina (neyropatiya) getirib çixarir. Qlukoz-amino qlukoqonlar oynaqlarin zedelenmesine sebeb olur. Lakin qlukoza menimsenilmesinin alternativ yolu enerji almaq uçun kifayet deyildir. Zulal mubadilesinin pozshunlushu zulal birleshmelerinin sintezinin pozulmasina ve zulalin parçalanmasinin aktivleshmesine getirib çixarir. Bu ezele zeifliyine, urek ve skelet ezelelerinin ishinin pozulmasina sebeb olur. Yashlarin perikis turshulashmasi guclenir, damarlari zedeleyen toksik mehsullar toplanir. Qanda keton cisimcikleri adlanan mubadile mehsullari artir.

1-ci tip shekerli diabet emele gelmesi sebebine gore bolunur:
• autoimmun shekerli diabet
• idiopatik shekerli diabet
Autoimmun shekerli diabet immun sistemin pozshunlushu neticesinde yaranir. Bu vaxt orqanizmde Langerhans adaciqlarinin insulin hasil eden huceyrelerini zedeliyen antiteller yaranir. Autoimmun prosesin inkishafina virus infeksiyalari, bezi toksik maddelerin tesiri (nitrozaminler, pestisidler) sebeb olur.
1-ci tip idiopatik shekerli diabetin sebebleri melum deyildir.
2-ci tip shekerli diabetin emele gelme sebebleri irsi meililik ve xarici faktorlardir. Irsi meililik vacib rol oynayir, lakin muhum ehemiyyet kesb eden xarici muhit faktorlaridir.
Sadalanan faktorlara baxaq:

• Qenetik. Diabetli qohumu olan shexslerde bu xesteliyin emele gelme riski yuksekdir. Eger valideynlerden biri xestedirse, shekerli diabetin emele gelme riski 3%-9%-e qederdir.

• Piylenme. Beden çekisinin artiqlishi ve piy toxumasi miqdarinin, xususi ile qarin nahiyesinde çoxlushu (abdominal tip) orqanizm toxumalarinin insuline hessaslishini azaldir ki, buda shekerli diabetin emele gelmesini asanlashdirir.

• Qidalanma pozulmalari. Çoxlu miqdarda karbohidratli ve selluloza çatishmamazlishi olan qidalarin qebulu piylenmeye ve shekerli diabetin artmasina getirib çixarir.

• Xroniki stressler. Stress hallari qanda ketaxolaminlerin (adrenalin, noradrenalin), qlukokortikoidlerin artmasina sebeb olur ki, buda shekerli diabetin inkishafina sherait yaradir. Ateroskleroz, ureyin ishemik xesteliyi, arterial hipertoniya uzun muddet davam etdikde toxumalarin insuline hesaslishini azaldir. Bezi derman preparatlari diabetin emele gelmesine sebeb ola bilir. Bura sintetik qlukokortikoid hormonlari, sidikqovucu preparatlar, xususi ile tiazid diuretikleri, bezi hipotenziv preparatlar ve shishe qarshi derman maddeleri aiddir.

• Autoimmun xestelikler (autoimmun tiroidit, boyrekustu vezin çatishmamazlishi) shekerli diabetin yaranmasina sherait yaradir.

1 2 3 ... 8 Növbeti >>
Ads
loading...
Fikirler:
Kitabxana »
Uşağın cinsiyyəti nədən asılıdır.
Nigah hansı xəstəliyin qarşısını alır?
Qida əlavələri uşaqlarda psixi pozğunluqlara gətirib çıxarır
Gecələryuxuda durub gəzmək kabusdur?
Hansı meyvə hansı xəstəliyin dərmanıdır?
Stomatoloqa gedənlər az infarkt olur
Gözəlliyinizi qoruyub saxlamaq istəyirsiniz?
Xəstəliklərə ən çox kimlər dözümlüdür: Q, K ?
Çox oturanlara pis xəbər
İnsanlar arasında bioloji fərqlər
Baş Sehife
mobtop