Beyaz logo
Pulsuz Yüklemeler Dünyası...
    
Salam, Qonaq!
YAD.AZ - Xeber ve Eylence Portali

Cəfər Cabbarlı

1 2 3 ... 9 Növbeti >>
Yerleşdirdi: [Ram](23.08.2012 / 23:09)
Oxunmuş: 71917 | | Like: 0

Cefer Qafar oğlu Cabbarlı (20 Mart, 1899, Xızı-31 Dekabr, 1934, Bakı). Azerbaycan dramaturqu, şairi ve nasiri. aktyor, ssenari müellifi, rejissor.

"Cabbarlı öz yaradıcılığında Azerbaycan klassik dramaturgiyasının en gözel cehetlerini davam etdirmekle beraber dünya dramaturgiyasının da nailiyyetlerinden faydalanıb.İbsen kimi aktual, qeti ve cesaretli, Şiller kimi üsyankar, Şekspir kimi engin ve rengareng, Qorki kimi ideyalı olmağa çalışan, öyrenen, arayan Cabbarlı Azerbaycan dramaturgiyasında sosial realizmin esasını qoydu."

Adlar ve Mükafatlar

Azerbaycan Emekdar İncesenet Xadimi (1932)



Heyatı

İlk Tehsil İlleri

Azerbaycan edebiyyatı tarixinde özünemexsus yer tutan Cefer Cabbarlının adı görkemli klassiklerimizle bir sırada çekilir.

XX esrin ikinci onilliyinde yaradıcılığa başlayan Cefer Cabbarlı zengin ve herterefli yaradıcılıq yolu keçerek, edebiyyatın hem şer, hem dram, hem de nesr növlerinden bacarıqla istifade etmiş, istedadını sınamışdır.

XX esr Azerbaycan edebiyyatının, medeniyyetinin, incesenetinin inkişafında müstesna xidmetler göstermiş görkemli dramaturq, şair, nasir, teatrşünas, tercümeçi, kinossenarist, jurnalist Cefer Qafar oğlu Cabbarlı 1899-ci il martın 20-de Bakının 110 km-de yerleşen Xızı kendinde yoxsul bir kendli ailesinde anadan olmuşdur. Ceferin ailesi 1903-cü ilde Bakıya köçerek şeherin "Dağlı Mehellesi" adlanan yuxarı hissesinde yaşamışdır. Ceferin atası texminen 1901-1902-ci illerde ürek xesteliyinden vefat etmişdir. Yazıçının anası Şahbike xanım namuslu ve çalışqan bir qadın idi. Onun dörd oğlu var idi. Kiçiyi Cefer idi. Eri vefat etdikden sonra ailenin bütün ağırlığı onun üzerine düşmüşdü.

Şahbike heç olmasa kiçik oğlunu tehsilden mehrum etmemek üçün Ceferi evvelce mehelle mollasının yanında "çereke" oxumağa, bir az sonra ise Molla Qedirin yanında Quran oxumağa qoyur. Bu vaxtlar 6-7 yaşında olan Cefer anasının bişirdiyi çörekleri alverçilerin dükanına daşımaqla ailesine kömek edir. Mollaxananın ona bir şey vermeyeceyini başa düşen Cefer başqa şeher uşaqları ile birlikde 1905-ci ilde "Stariy Poçtovı-25"de Hacı Memmedhüseyn Bedelovun şexsi mülkünde açılan üçsinifli "7-ci Müselmani ve rusi" mektebinin birinci sinfine daxil olmuşdur. Ceferin ilk müellimleri görkemli pedaqoq-yazıçı Süleyman Sani Axundov, Abdulla Şaiq, Rehim bey Şıxlinski, Elimemmed Mustafayev idi. Cefer Cabbarlı 1908-ci ilde "7-ci Müselmani ve Rusi" mektebini bitirib bir müddet aileye kömek edir. Sonralar Bakıda Alekseyev adına 3-cü Ali-ibtidai mektebde oxuyur. 1915-ci il aprelin 2-de mektebi bitiren genc Cabbarlı senedlerini Bakı Politexnik mektebinin elektro-mexanika şöbesine vermişdir.

Hele ibtidai mektebde oxuduğu zaman Abdulla Şaiq ve Süleyman Sani Axundov kimi yazıçı ve müellimlerin tesiri ile Cabbarlıda edebiyyata heves daha da qüvvetlenir ve o, Azerbaycan ve rus şairlerini mütalie etmekle beraber özü de yazmağa başlayır.

Ceferin elyazmaları içerisinde hele tamamile bitmemiş, mektebli xetti ile yazılmış bir neçe şer, hekaye, opera metni ve hetta roman da vardır. Bezi tedqiqatçılar Cabbarlının 1913-cü ilden öz yazıları ile qezet idarelerine geldiyini gösterirler. 1990-cı ilin evvellerine qeder bele hesab edilirdi ki, Cabbarlının ilk menzumesi 1915-ci il aprel ayının 3-de "Mekteb" jurnalının 6-cı nömresinde çap olunmuş Bahar şeridir. Lakin dramaturqun eserlerini son illerde tedqiq eden tedqiqatçı-alim Asif Rüstemlinin axtarışlarından melum oldu ki, C. Cabbarlının ilk lirik ve satirik şerlerinin tarixini 1915-ci ilin aprel ve iyun aylarında çap edilmiş "Bahar" ve "El Götür" şerlerinden deyil, "Heqiqeti-Efkar" qezetinin 5 Noyabr 1911-ci il 2-ci nömresinde derc edilmiş "Eşidenlere" ve "Şücaetim" şerlerinden başlamaq lazımdır.

1915-ci ilde Bakı Politexnik mektebinin elektro-mexanika şöbesine daxil olan yazıçı 1920-ci il mayın 6-da tehsilini başa vuraraq şehadetname ve attestat almışdır.
Cefer Cabbarlı 1920-ci ilde Bakı Politexnik Mektebini bitirdikden sonra Bakı Dövlet Universitetinin tibb fakültesine daxil olmuşdur. O, burada oxumuş, lakin bu senet onu maraqlandırmadığından erize yazıb hemin fakülteden çıxmışdır. 1923-cü ilin sentyabrından Cabbarlı sehne alemi ve teatr tarixi ile yaxından tanış olmaq meqsedile Bakı Türk Teatr Mektebinde mühazirelere qulaq asmağa başlayır. Eyni zamanda 1924-cü ilde Bakı Dövlet Universitetinin Şerq fakültesinin tarix şöbesinde de tehsilini davam etdirir.

Cabbarlı edebiyyata yüngül bir hevesle gelmemişdi. Onu edebiyyata çeken qüvve ictimai heyatda feal iştirak etmek ehtiyacı idi. O, hetta ilk eserlerinde de böyük maarifçi-yazıçılarımızın, realistlerimizin yolu ile getmeye çalışaraq, her eserinde ictimai bir fikir ifade edirdi, onun her eseri müeyyen daxili heyecanın, düşüncenin neticesi kimi meydana çıxırdı.

1915-1920-ci iller Cefer Cabbarlının tekce telebelik illeri deyil, edebiyyata, senete geldiyi dövrdür. O, bir-birinin ardınca "Vefalı Seriyye yaxud Göz Yaşı içinde Gülüş", "Solğun Çiçekler", "Nesreddin Şah", "Trablis Müharibesi ve ya Ulduz",

1 2 3 ... 9 Növbeti >>
Ads
loading...
Fikirler:
Kitabxana »
Mirzə Ələkbər Sabir
Molla Pənah Vaqif
Xaqani Şirvani
Baş Sehife
mobtop